Jak dobrać kask motocyklowy? Poradnik bezpieczeństwa ECE 22.06

Wybór odpowiedniego kasku motocyklowego to znacznie więcej niż tylko kwestia estetyki czy ceny. To najważniejszy element Twojego wyposażenia ochronnego, który w krytycznej sytuacji może zadecydować o Twoim zdrowiu, a nawet życiu. Właśnie dlatego idealne dopasowanie i świadomy wybór są absolutnie kluczowe, a ten przewodnik pomoże Ci przejść przez ten proces krok po kroku, zapewniając bezpieczeństwo i komfort na każdej trasie.

Dlaczego idealne dopasowanie kasku to podstawa bezpieczeństwa?

Wyobraź sobie sytuację wypadku: zbyt luźny kask może przesunąć się na głowie, odsłaniając kluczowe partie, a nawet spaść. W takim przypadku jego funkcja ochronna jest praktycznie zerowa. Z drugiej strony, kask zbyt ciasny, choć wydaje się bezpieczny, może powodować punktowy ucisk, który prowadzi do bólu głowy, drętwienia, a w konsekwencji do dekoncentracji i zmęczenia podczas jazdy. To z kolei zwiększa ryzyko kolejnego wypadku. Ponadto, niedopasowany kask może generować uciążliwy hałas, co znacząco obniża komfort podróży i utrudnia komunikację.

Dlatego zawsze powtarzam, że idealne dopasowanie to fundament. Tylko wtedy kask może prawidłowo rozłożyć energię uderzenia, chroniąc Twój mózg i twarz. To inwestycja w Twoje zdrowie i spokój ducha na drodze.

Krok 1: Poznaj swój rozmiar jak poprawnie zmierzyć głowę?

Zanim w ogóle zaczniesz przeglądać modele kasków, musisz poznać swój rozmiar. To absolutna podstawa, a prawidłowy pomiar jest prostszy, niż myślisz.

1. Przygotuj centymetr krawiecki: Upewnij się, że masz miękki centymetr krawiecki.
2. Właściwe miejsce pomiaru: Owiń centymetr wokół głowy, prowadząc go około 1-2 cm nad brwiami (mniej więcej na wysokości środka czoła) i tuż nad uszami. To zazwyczaj najszersze miejsce Twojej głowy.
3. Upewnij się, że centymetr jest poziomo: Centymetr powinien leżeć płasko i poziomo wokół całej głowy. Nie ściskaj go zbyt mocno, ale też nie pozwól, by luźno wisiał.
4. Powtórz pomiar: Dla pewności wykonaj pomiar 2-3 razy i zapisz najbardziej powtarzalny wynik. To da Ci solidną podstawę do dalszych poszukiwań.

Gdy już znasz swój obwód głowy w centymetrach, możesz przejść do tabel rozmiarów. Pamiętaj jednak, że oznaczenia literowe (S, M, L, XL) mogą się różnić między producentami. Kask jednego producenta w rozmiarze M może mieć inny obwód niż M u innej firmy. Zawsze kieruj się więc konkretnym wymiarem w centymetrach, a następnie sprawdź go w tabeli rozmiarów wybranego producenta.

Co zrobić, jeśli Twój wymiar wypada pomiędzy dwoma rozmiarami? Moja rada jest prosta: zawsze wybierz ten mniejszy. Nowy kask powinien być początkowo lekko ciasny i sprawiać wrażenie, że ledwo mieścisz w nim głowę. Wyściółka kasku z czasem dopasuje się do kształtu Twojej głowy, "rozbije się" o około 0,5 do 1 cm. Jeśli od razu kupisz kask, który jest luźny, po kilku jazdach stanie się on za duży, co, jak już wiesz, jest bardzo niebezpieczne.

Krok 2: Jaki typ kasku wybrać do Twojego stylu jazdy?

Na rynku dostępnych jest wiele typów kasków, a każdy z nich ma swoje specyficzne przeznaczenie. Wybór odpowiedniego typu jest kluczowy dla komfortu i bezpieczeństwa, dlatego warto poznać ich charakterystykę.

• Kask integralny

  To klasyka gatunku i najbezpieczniejszy typ kasku. Jego skorupa stanowi jedną, nierozerwalną całość, zapewniając maksymalną ochronę głowy i twarzy. Kaski integralne są zazwyczaj najbardziej aerodynamiczne, co przekłada się na mniejszy hałas i opór powietrza przy wyższych prędkościach. Są idealne do jazdy sportowej, turystycznej, a także do codziennego użytku, niezależnie od typu motocykla.

• Kask szczękowy (modularny)

  Kaski szczękowe oferują wygodę dzięki możliwości podniesienia całej części szczękowej. To świetne rozwiązanie dla turystów, którzy często zatrzymują się na postojach, chcą porozmawiać bez zdejmowania kasku, czy po prostu zaczerpnąć świeżego powietrza. Są jednak zazwyczaj cięższe i potencjalnie głośniejsze od kasków integralnych ze względu na bardziej skomplikowaną konstrukcję. Pamiętaj, że aby legalnie jeździć z podniesioną szczęką, kask musi posiadać podwójną homologację P/J (P dla integralnego, J dla otwartego), co oznacza, że został przetestowany w obu konfiguracjach.

• Kask otwarty (jet)

  Lekkie i przewiewne kaski otwarte są popularne wśród właścicieli skuterów, chopperów i cruiserów. Oferują dużą swobodę i poczucie wiatru we włosach, ale jednocześnie zapewniają najmniejszą ochronę twarzy i szczęki. Jeśli cenisz sobie styl i komfort jazdy w ciepłe dni, ale nie jeździsz z dużymi prędkościami i jesteś świadomy ograniczeń w kwestii bezpieczeństwa, to może być opcja dla Ciebie. Często wyposażone są w długi wizjer lub blendę przeciwsłoneczną.

• Kask cross/enduro/adventure

  Te kaski są przeznaczone do jazdy w terenie. Charakteryzują się wydłużoną szczęką, która zapewnia lepszą wentylację i miejsce na gogle, oraz daszkiem chroniącym przed słońcem i błotem. Są mniej aerodynamiczne i głośniejsze przy wyższych prędkościach, dlatego nie są najlepszym wyborem na długie trasy asfaltowe. Kaski adventure to hybryda, która łączy cechy kasków crossowych z wizjerem i często blendą przeciwsłoneczną, co czyni je bardziej uniwersalnymi na mieszane trasy.

Krok 3: Materiały i certyfikaty co kryje się w sercu kasku?

Kiedy wybieramy kask, często skupiamy się na wyglądzie, ale to, co jest w środku i jak został przetestowany, jest absolutnie kluczowe dla naszego bezpieczeństwa. Tutaj w grę wchodzą certyfikaty i materiały konstrukcyjne.

W Europie, a więc i w Polsce, najważniejszą i obecnie najbardziej restrykcyjną normą bezpieczeństwa jest ECE 22.06. Zastąpiła ona starszą normę ECE 22.05, podnosząc poprzeczkę dla producentów kasków. Co to oznacza dla Ciebie? Kask z certyfikatem ECE 22.06 przeszedł znacznie bardziej rygorystyczne testy, w tym testy uderzeń rotacyjnych, które symulują siły działające na głowę podczas upadku pod kątem. Dodatkowo, testuje się uderzenia przy różnych prędkościach (niższej i wyższej), a także odporność wizjera i akcesoriów, takich jak dedykowane interkomy. To daje pewność, że kask zapewni najwyższy możliwy poziom ochrony. Choć jazda w kaskach z normą 22.05 jest wciąż legalna, od czerwca 2023 producenci nie mogą już produkować kasków zgodnych z tą starszą normą.

Oprócz ECE, możesz spotkać się z certyfikatami takimi jak amerykański DOT (który jest mniej rygorystyczny niż ECE) czy prywatny, bardzo wymagający SNELL, często stosowany w kaskach sportowych i wyścigowych.

Teraz przejdźmy do materiałów, z których wykonana jest skorupa kasku:

• Tworzywa termoplastyczne (poliwęglan, ABS)

  Są to materiały stosowane w tańszych kaskach. Są cięższe, ale spełniają wszystkie wymagane normy bezpieczeństwa, w tym ECE 22.06. Ich główną wadą jest krótsza żywotność, ponieważ są bardziej wrażliwe na promieniowanie UV i starzeją się szybciej. Mimo to, oferują solidną ochronę w przystępnej cenie.

• Kompozyty (włókno szklane, włókno węglowe, kevlar/aramid)

  Kaski wykonane z kompozytów to wyższa półka. Są znacznie lżejsze, bardziej wytrzymałe i lepiej rozpraszają energię uderzenia. Włókno szklane jest dobrym kompromisem między ceną a wagą, natomiast włókno węglowe (carbon) i kevlar/aramid to materiały premium, oferujące najlepsze właściwości przy najniższej wadze, co oczywiście przekłada się na wyższą cenę. Wielu producentów stosuje własne, wielowarstwowe mieszanki kompozytowe, aby zoptymalizować właściwości kasku.

Nie mniej ważne niż skorupa jest wypełnienie kasku, czyli EPS (spieniony polistyren). To właśnie ta warstwa, często o zróżnicowanej gęstości, odpowiada za absorpcję energii uderzenia. W kaskach premium spotkasz zaawansowane systemy, takie jak MIPS, które mają za zadanie redukować siły rotacyjne działające na mózg podczas uderzenia.

Krok 4: Finalna przymiarka w sklepie test, który musisz zdać

Po zmierzeniu głowy i wyborze typu kasku, nadszedł czas na najważniejszy etap przymiarkę w sklepie. To właśnie tutaj zweryfikujesz, czy kask, który wybrałeś na podstawie tabeli rozmiarów, faktycznie pasuje idealnie. Nie spiesz się i wykonaj te kluczowe testy:

1. Pierwsze wrażenie: Kask powinien wchodzić na głowę z lekkim, wyczuwalnym oporem. Nie może wślizgiwać się swobodnie. Po założeniu powinieneś czuć równomierny nacisk na całej powierzchni głowy, bez żadnych punktowych ucisków (szczególnie na czole, skroniach czy tyle głowy).
2. Test ucisku policzków: Twoje policzki powinny być ściśle objęte przez wyściółkę, a nawet lekko spłaszczone. Jeśli możesz swobodnie poruszać językiem między policzkiem a wyściółką, kask jest za duży. Pamiętaj, że wyściółka policzkowa "rozbije się" najszybciej.
3. Test stabilności (ruch głową): Zapięty kask nie może przesuwać się na głowie podczas energicznych ruchów w górę, dół i na boki. Spróbuj poruszać głową tak, jakbyś chciał powiedzieć "tak" i "nie". Kask powinien podążać za ruchami Twojej głowy, a nie ślizgać się po niej.
4. Test zsunięcia kasku: Zapięty kask nie powinien dać się zsunąć z głowy, nawet jeśli spróbujesz go energicznie pociągnąć do przodu, pochylając głowę. To kluczowy test, który weryfikuje, czy kask pozostanie na swoim miejscu w razie wypadku.
5. Sprawdzenie paska i zapięcia: Upewnij się, że pasek jest wygodny i łatwy w obsłudze. Zapięcie powinno być solidne i nie uwierać pod brodą.
6. "Test 15 minut": Połóż kask na głowie i pozostań w nim przez co najmniej kwadrans. To pozwoli Ci ostatecznie zweryfikować komfort i upewnić się, że nie pojawiają się żadne punktowe uciski, które mogłyby być niezauważalne na początku. Jeśli po tym czasie czujesz dyskomfort, to znak, że ten model lub rozmiar nie jest dla Ciebie.

Funkcje i detale, które robią różnicę

Poza podstawowymi kwestiami bezpieczeństwa i dopasowania, współczesne kaski oferują szereg funkcji i detali, które znacząco podnoszą komfort i bezpieczeństwo użytkowania. Warto zwrócić na nie uwagę:

• Pinlock

  To absolutny must-have, jeśli jeździsz w zmiennych warunkach pogodowych. Pinlock to specjalna wkładka, którą montuje się od wewnętrznej strony wizjera. Dzięki swojej konstrukcji tworzy szczelną komorę powietrzną, która skutecznie zapobiega parowaniu wizjera. To ogromny komfort i, co ważniejsze, znaczące zwiększenie bezpieczeństwa, ponieważ masz zawsze pełną widoczność.

• Blenda przeciwsłoneczna

  Zintegrowana, opuszczana blenda przeciwsłoneczna to bardzo wygodne rozwiązanie, które pozwala szybko dostosować się do zmieniających się warunków oświetleniowych, np. wjeżdżając do tunelu czy wyjeżdżając z niego. Zwalnia Cię z konieczności noszenia okularów przeciwsłonecznych lub zmieniania wizjera. Pamiętaj jednak, że blenda, choć praktyczna, oferuje nieco gorszą jakość optyczną niż dedykowane okulary przeciwsłoneczne.

• Typy zapięć (DD vs. mikrometryczne)

  Wyróżniamy dwa główne typy zapięć:

  • Zapięcie DD (Double-D): Uważane za najbezpieczniejsze i najtrwalsze. Wymaga przełożenia paska przez dwie klamry w kształcie litery D. Jest obowiązkowe w sporcie motocyklowym. Choć na początku może wydawać się mniej wygodne, po kilku użyciach staje się intuicyjne i zapewnia idealne dopasowanie.
  • Zapięcie mikrometryczne: Jest znacznie wygodniejsze w codziennym użytkowaniu, ponieważ pozwala na szybkie zapięcie i rozpięcie kasku za pomocą jednej ręki. Jest w pełni bezpieczne, o ile jest prawidłowo wyregulowane i odpowiednio napięte.
  Wybór zależy od Twoich preferencji i stylu jazdy. Do jazdy sportowej zawsze polecam DD.

• Wentylacja

  Dobra wentylacja to klucz do komfortu, szczególnie w ciepłe dni. Zwróć uwagę na ilość i rozmieszczenie wlotów (na szczęce, czole, na górze kasku) oraz wylotów powietrza. Sprawdź, czy są łatwe w obsłudze w rękawicach. Warto też poczytać recenzje, aby ocenić faktyczną wydajność wentylacji danego modelu.

• Udogodnienia dla osób noszących okulary

  Jeśli nosisz okulary, poszukaj kasków, które mają specjalne wyprofilowania w wyściółce, tzw. "kanały na okulary". Dzięki temu oprawki nie będą uciskać skroni, co znacząco zwiększy komfort jazdy i zapobiegnie bólowi głowy.

Najgroźniejsze błędy przy zakupie kasku jak ich uniknąć?

Nawet z najlepszymi intencjami, łatwo popełnić błędy przy wyborze kasku. Oto najczęstsze z nich i dlaczego warto ich unikać:

1. Kupowanie za dużego kasku "na zapas" lub dla wygody

   To chyba najpoważniejszy błąd. Wielu początkujących motocyklistów kupuje kask, który jest od razu wygodny i luźny, myśląc, że "wyściółka się ułoży". Niestety, wyściółka zawsze się ułoży, ale w tym przypadku kask stanie się po prostu za duży. Jak już wspomniałem, za duży kask nie zapewnia żadnej ochrony, może się przesunąć lub spaść w razie wypadku. Zawsze wybieraj kask, który jest lekko ciasny i sprawia wrażenie, że ledwo mieścisz w nim głowę.

2. Pokusa zakupu używanego kasku

   Choć może być kusząca ze względu na cenę, nigdy nie kupuj używanego kasku. Nie znasz jego historii. Mógł ulec wypadkowi, nawet jeśli nie widać zewnętrznych uszkodzeń. Wewnętrzna struktura EPS (spienionego polistyrenu), odpowiedzialna za absorpcję energii, mogła zostać uszkodzona, a materiały skorupy i wyściółki zdegradowane przez promieniowanie UV, pot czy po prostu upływ czasu. Używany kask to zawsze niewiadoma i ogromne ryzyko.

3. Ignorowanie daty produkcji i żywotności kasku

   Kaski motocyklowe mają ograniczoną żywotność, nawet jeśli nie były używane w wypadku. Producenci zalecają wymianę kasku co 5-7 lat od daty produkcji (nie zakupu!). Materiały, z których jest wykonany (zarówno skorupa, jak i wypełnienie EPS), starzeją się, tracąc swoje właściwości ochronne pod wpływem promieni UV, zmian temperatury i wilgotności. Po każdym wypadku lub silnym uderzeniu (nawet upuszczeniu kasku na twardą powierzchnię) kask należy bezwzględnie wymienić, nawet jeśli nie widać uszkodzeń zewnętrznych.

4. Przeczytaj również: Jak zrobić podnośnik motocyklowy? Przewodnik DIY krok po kroku

   Wybór oparty wyłącznie na wyglądzie lub marce

   Oczywiście, kask powinien Ci się podobać i pasować do Twojego stylu, ale wygląd nigdy nie powinien być jedynym kryterium wyboru. To samo dotyczy marki. Nawet renomowani producenci mają w swojej ofercie różne modele, które mogą inaczej leżeć na Twojej głowie. Zawsze stawiaj na pierwszym miejscu dopasowanie, certyfikaty bezpieczeństwa i jakość wykonania, a dopiero potem na estetykę.